“Không những… mà còn…” nghe rất quen tai, nhưng không ít học viên vẫn viết sai vì nhầm giữa các dạng nhấn mạnh (danh từ, động từ, chủ ngữ) hoặc lúng túng khi phải đảo ngữ. Bài viết này hệ thống lại toàn bộ công thức của not only…but also, các dạng đảo ngữ thường gặp trong đề thi, cùng những lỗi sai học viên hay mắc phải nhất.
Định nghĩa cấu trúc Not only…but also
Not only…but also là cấu trúc dùng để nhấn mạnh, mang nghĩa “không những… mà còn…”. Cấu trúc này nối hai thành phần cùng chức năng ngữ pháp trong câu (hai danh từ, hai động từ, hai tính từ hoặc hai trạng từ) nhằm liệt kê và nhấn mạnh đồng thời cả hai ý.
Ví dụ: She is not only intelligent but also hard-working. (Cô ấy không những thông minh mà còn chăm chỉ.)
Cách dùng theo từng chức năng ngữ pháp
1. Nhấn mạnh danh từ
S + V + not only + N + but also + N
Ví dụ: She speaks not only English but also French. (Cô ấy nói được không chỉ tiếng Anh mà còn tiếng Pháp.)
2. Nhấn mạnh động từ
S + not only + V + but also + V
Ví dụ: Jimmy not only sings well but also dances gracefully. (Jimmy không những hát hay mà còn nhảy đẹp nữa.)
3. Nhấn mạnh trạng từ
S + V + not only + Adv + but also + Adv
Ví dụ: Thach works not only quickly but also efficiently. (Thạch làm việc không chỉ nhanh mà còn hiệu quả.)
4. Nhấn mạnh chủ ngữ (nối hai chủ ngữ, dùng chung một động từ)
Not only + S1 + but also + S2 + V
Ở dạng này, “not only” đứng đầu câu nhưng đi ngay sau nó là một danh từ/đại từ (chủ ngữ) chứ không phải trợ động từ, nên không cần đảo ngữ. Động từ chia theo chủ ngữ gần nó nhất (S2).
Ví dụ: Not only my brother but also I dislike exercising. (Không chỉ anh trai tôi mà cả tôi cũng không thích tập thể dục.)
Cấu trúc đảo ngữ với Not only…but also
Khác với dạng 4 ở trên, khi “Not only” đứng đầu câu và ngay sau nó là một mệnh đề đầy đủ (có chủ ngữ + động từ), bắt buộc phải đảo ngữ: đưa trợ động từ hoặc động từ “to be” lên trước chủ ngữ, giống như các cấu trúc đảo ngữ nhấn mạnh khác trong tiếng Anh.
Đảo ngữ với động từ khuyết thiếu (modal verb)
Đưa modal verb (can, could, may, might…) lên trước chủ ngữ, phần còn lại giữ nguyên.
Ví dụ: The rising cost of fuel can not only save energy but also protect the environment. → Not only can the rising cost of fuel save energy, but it can also protect the environment. (Giá nhiên liệu tăng không những giúp tiết kiệm năng lượng mà còn bảo vệ môi trường.)
Đảo ngữ với động từ “to be”
Đưa “to be” lên trước chủ ngữ.
Ví dụ: Video games are not only costly but also harmful to health. → Not only are video games costly, but they are also harmful to health. (Trò chơi điện tử không chỉ tốn kém mà còn có hại cho sức khỏe.)
Đảo ngữ với động từ thường
Mượn trợ động từ do/does/did đưa lên đầu câu, động từ chính trở về nguyên thể.
Ví dụ: Smoking not only harms your own health but also threatens others. → Not only does smoking harm your own health, but it also threatens others. (Hút thuốc không những hại sức khỏe bản thân mà còn ảnh hưởng đến người khác.)
Lưu ý: Ở mệnh đề đảo ngữ, bạn có thể giữ nguyên “but also” hoặc tách thành “but… also” như các ví dụ trên; một số văn bản trang trọng còn lược bớt “but” và chỉ dùng “it also” — cách nào cũng đúng ngữ pháp, miễn giữ được ý nhấn mạnh.
Những lỗi sai thường gặp
Lỗi 1 — Hai vế không song song về từ loại
❌ He’s not only handsome but also a singer. (“handsome” là tính từ, “a singer” là danh từ, hai vế không cùng loại.)
✅ He’s not only handsome but also talented. (Anh ấy không những đẹp trai mà còn tài năng.)
Lỗi 2 — Hai vế không hợp logic/ngữ nghĩa
❌ She ate not only the steak but also the soda. (Không ai “ăn” soda, chỉ “uống” soda.)
✅ She not only ate the steak but also drank the soda. (Cô ấy không những ăn bít tết mà còn uống cả soda.)
Lỗi 3 — Quên đảo ngữ khi “Not only” đứng đầu câu
❌ Not only he is smart, but also he is kind.
✅ Not only is he smart, but he is also kind. (Anh ấy không những thông minh mà còn tốt bụng.)
Cấu trúc đồng nghĩa với Not only…but also
As well as (vừa… vừa…)
Hai vế trước và sau “as well as” cũng phải tương đương nhau về từ loại, nhưng khác không đảo ngữ dù đứng ở vị trí nào trong câu.
S + V + N/adj/adv + as well as + N/adj/adv
Ví dụ: Mickey is talented as well as handsome. (Mickey vừa tài năng vừa đẹp trai.)
Both…and (vừa… vừa…)
Cách dùng gần giống not only…but also nhưng “both” chỉ đi với “and”, không được dùng với “as well as”.
Ví dụ: Paul is both talented and handsome. (Paul vừa tài năng vừa đẹp trai.)
Nếu câu của bạn có nhiều hơn hai mệnh đề độc lập cần nối lại, hãy tham khảo thêm bài cấu trúc câu ghép trong tiếng Anh để chọn đúng liên từ.
Bài tập vận dụng
Nối các câu sau bằng cấu trúc not only…but also:
- There are problems with the children. There are problems with their parents.
- He can make her laugh. He can make her cry.
- John Wick writes plays for television. He acts in movies.
- They sent him many letters. They also tried to telephone him.
- Mick can dance. He can sing.
- In winter the days are short. They are also cold.
Đáp án
- There are problems not only with the children but also with their parents.
- Not only can he make her laugh, but he can also make her cry.
- John Wick not only writes plays for television but also acts in movies.
- They not only sent him many letters but also tried to telephone him.
- Not only can Mick dance, but he can also sing.
- In winter the days are not only short but also cold.
Nắm chắc not only…but also không khó nếu bạn nhớ hai nguyên tắc cốt lõi: hai vế phải song song về từ loại và chỉ đảo ngữ khi “not only” đứng đầu một mệnh đề đầy đủ. Luyện tập với các ví dụ thực tế thay vì học thuộc công thức suông sẽ giúp bạn dùng cấu trúc này tự nhiên hơn trong cả văn viết lẫn giao tiếp.
Thầy Will là tác giả của các bài viết học thuật trên website tienganhnghenoi.vn, nơi thầy chia sẻ những kiến thức được đúc kết từ nhiều năm dạy giảng dạy và nền tảng chuyên môn sư phạm vững chắc. Với nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy thực tế, thầy hiểu rõ những rào cản của người học và luôn tâm huyết biến những bài giảng trở nên gần gũi, dễ hiểu. Hy vọng rằng những bài học thầy truyền tải sẽ là bệ phóng giúp bạn làm chủ tiếng Anh một cách tự tin và hiệu quả nhất.
